Goede Waar & Co richt zich in haar onderzoek niet op de kwaliteit van het product voor de eindgebruiker, de consument. Maar op het product-proces in de stappen tussen 'boer' en 'winkelstraat'. We kijken dus niet naar gezondheid voor de consument, maar wel naar gezondheid voor de werknemers in de fabrieken.

Hieronder volgt een uitgebreid overzicht van onderwerpen op gebied van mens-, dier- en milieuvriendelijke produceren. 

1. Mens-, dier- en milieuvriendelijkheid

Wat zijn mens-, dier- en milieuvriendelijke producten volgens Goede Waar & Co? In de eerste plaats kijkt de vereniging daarbij naar het productieproces/de productieketen. Goede Waar & Co informeert de consument over de vraag hoe een voedings- of kledingartikel is gemaakt. Onder het productieproces wordt het gehele traject verstaan, van de teelt/winning van grondstoffen tot en met de verkoop en marketing van het product, dus tot en met moment dat de klant het product consumeert. In de tweede plaats slaat mens-, dier- en milieuvriendelijkheid op het eindproduct. Dat kan in het gebruik, dus onafhankelijk van het productieproces, schadelijk zijn voor mens, dier en/of milieu. Voorbeelden zijn sommige soorten wegwerpverpakkingen (plastic halve-literflesjes voor frisdranken) en de aanwezigheid van residuen van bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit. Goede Waar & Co informeert de consument ook over de effecten van het gebruik van producten. Goede Waar & Co onderzoekt en beoordeelt het productieproces en het eindproduct en laat onverbloemd horen wat er slecht respectievelijk goed aan is. Goede Waar en Co laat zien wat de plek is van een product op de schaal van mens-, dier- en milieuvriendelijkheid. Wij trekken hierbij geen absolute grens tussen mens-, dier- en milieuvriendelijke respectievelijk mens-, dier- en milieuonvriendelijke producten. Dit zijn relatieve begrippen. De criteria van Goede Waar & Co zijn dus niet “donkergroen” dan wel “lichtgroen”. Zij stellen Goede Waar & Co slechts in staat bedrijven en producten een plek te geven op de schaal van mens-, dier- en milieuvriendelijkheid. Deze loopt van ronduit mens-, dier- en/of milieu-onvriendelijke (“rode”) producten en bedrijven, via “lichtgroene” naar “donkergroene” producten en bedrijven. Goede Waar & Co laat aan de consument over hoe ver hij wil gaan, dit geldt ook voor de eventuele keuze om te consuminderen.

2. De meetlat van Goede Waar & Co

Bij het beoordelen van de mate van mens-, dier- en milieuvriendelijkheid van het productieproces en het eindproduct hanteert Goede Waar & Co steeds dezelfde objectieve, algemene meetlat. Voor ieder afzonderlijk productonderzoek worden voor de verschillende criteria concrete indicatoren vastgesteld. Ook gedragscodes en keurmerken kunnen aanwijzingen zijn voor de mate van mens-, dier- en milieuvriendelijkheid van producten. De meetlat is:

• bestemd voor het beoordelen van producten. Goede Waar & Co wil de consument een zo concreet mogelijk handelingsperspectief bieden; informatie over specifieke producten is daarbij geschikter dan informatie over bedrijven in hun totaliteit. Het spreekt overigens vanzelf dat Goede Waar & Co zich voor een adequate productvergelijking ook zal verdiepen in het bedrijf achter dat product. De “slechte” producten die een bedrijf maakt, beïnvloeden de beoordeling van de “goede” slechts indirect. Goede Waar & Co beoordeelt ieder product op zijn eigen mérites. Wanneer een “gangbaar” bedrijf een of enkele duurzaam gemaakte producten op de markt brengt, zal Goede Waar & Co deze producten welwillend beoordelen. Maar Goede Waar & Co zal niet schromen om slechte praktijken bij andere producten van diezelfde fabrikant te vermelden;
• in de eerste instantie bedoeld om relatief grote misstanden op het gebied van mens-, dier- en milieuvriendelijkheid zichtbaar te maken. De meetlat is dus vrij grofmazig. Hij is geschikt voor het maken van een globale indeling van producten en niet om nauwkeurige puntenscores te geven.
• gebaseerd op het MVO-referentiekader van het Platform Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, waaraan een groot aantal NGO’s, waaronder Goede Waar & Co, deelneemt;
• publieksvriendelijk geformuleerd. Duurzaamheid is een vakterm voor mens-, dier- en milieuvriendelijkheid. Van deze “drieëenheid” is uitgegaan.

3. De 9 criteria van de meetlat

Mensvriendelijkheid

1 - De mate waarin het bedrijf dat het product heeft gemaakt binnen het domein van zijn activiteiten en invloed internationaal erkende mensenrechten naleeft en bevordert. De mensenrechten zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (VN, 1948).
2 - De mate waarin het bedrijf bij het maken van het product rekening houdt met de fundamentele arbeidsrechten van werknemers. Het gaat hier om de acht fundamentele arbeidsrechten die zijn vastgelegd in diverse conventies van de International Labour Organisation en in de Tripartite Declaration of Principles Concerning Multinational Enterprises and Social Policy (ILO, 1976):

a. Vrijheid van vakvereniging en het recht op collectieve onderhandelingen
b. Verbod op dwangarbeid
c. Verbod op kinderarbeid
d. Verbod op discriminatie met betrekking tot werk en beroep
e. Het recht op arbeidszekerheid
f. Het recht op een leefbaar loon
g. Het recht op veilige en gezonde werkomstandigheden
h. Het in acht nemen van het maximale aantal werkuren.

3 - De mate waarin het bedrijf zich bij het maken van het product inspant voor eerlijke handel met de toeleveranciers (bijvoorbeeld primaire producenten, leveranciers van half- of eindfabrikaten). Bepalend is hier de mate waarin het bedrijf in kwestie zijn handelspartners een eerlijke prijs, een meerprijs, voorfinanciering, langetermijnafnamegaranties en/of exportkansen biedt. Het gaat hier vaak (maar niet altijd) om toeleveranciers in lage-lonenlanden, van primaire producenten en grondstoffenleveranciers (bijv. boeren) tot bedrijven die een compleet eindproduct leveren (zoals sommige kledingateliers).

Diervriendelijkheid

4 - De mate waarin het bedrijf bij het maken van het product rekening houdt met het welzijn van dieren. Een dier heeft de volgende fundamentele rechten:

• Het recht op fysieke integriteit (er dienen grenzen te zijn aan productiegericht fokken en genetische manipulatie van dieren sluiten wij uit); hieronder valt ook het recht op een min of meer gezonde, natuurlijke groei;
• Het recht op een relatief gezonde en stressarme omgeving (dus geen lange transporten en voldoende leefruimte voor het dier);
• Het recht zijn natuurlijk gedrag te kunnen ontplooien/zijn natuurlijke instincten te kunnen volgen;
• Het recht op voedsel dat bij de diersoort past (dus geen dierlijk voedsel voor planteneters, geen ongezonde toevoegingen enz. en in zijn algemeenheid geen voedsel met genetisch gemanipuleerde organismen);
• Het recht op een leven met zo min mogelijk pijn en het recht op een snelle en zoveel mogelijk pijnloze dood.

Daarnaast wordt speelt ook de mate waarin het maken van onbedoelde slachtoffers onder dieren wordt vermeden of voorkomen een rol (bijvoorbeeld bij sommige soorten visvangst, waar bijvoorbeeld dolfijnen en albatrossen onder te lijden hebben). Hierbij is het dierenleed bepalend, omdat bijvangsten voor zover ze schadelijk zijn voor natuurwaarden, biodiversiteit of ecosystemen ook al aan de hand van het criterium milieuvriendelijkheid kunnen worden getoetst.

Milieuvriendelijkheid

5. De mate waarin het bedrijf bij het maken van het product rekening houdt met de gevolgen van zijn activiteiten voor het milieu: lucht, water, bodem, klimaat, biodiversiteit en gezondheid. Goede Waar & Co houdt bij het bepalen van de mate van milieuvriendelijkheid van het productieproces rekening met onderstaande aspecten. Overigens is de scheiding tussen mens- en milieuvriendelijkheid voor een deel kunstmatig: een slecht leefmilieu is per definitie mensonvriendelijk.

• In welke mate wordt bij het maken van het product vervuiling van bodem, water en lucht (door afval, uitstoot/lozing, energieverbruik, herrie, transport enz.) voorkomen?
• In welke mate wordt bij het maken van het product vernietiging of aantasting van wilde natuur of cultuurlandschappen (bijvoorbeeld door houtkap, (over)bevissing, boringen, schaalvergroting in de landbouw etc.) voorkomen?
• In welke mate wordt bij het maken van het product schade aan de biodiversiteit voorkomen? (Biodiversiteit staat voor de natuurlijke variatie in soorten.)
• In welke mate wordt bij het maken van het product schade aan ecosystemen in hun totaliteit voorkomen (waterhuishouding, bodemgesteldheid, klimaat)?

6. De mate waarin bij/na consumptie van het product het milieu (lucht, water, bodem, natuurwaarden, biodiversiteit en ecosystemen) gespaard blijft.

Genetische manipulatie

7. De mate waarin het bedrijf bij het maken van het product genetische manipulatie vermijdt. Bij de huidige stand van de wetenschap beschouwt Goede Waar & Co alle toepassingen van genetische manipulatie bij de productie van kleding en voeding als mens-, dier- en milieuonvriendelijk (zie criteria eerlijke internationale handel, diervriendelijkheid, milieu (biodiversiteit, ecosystemen)).

Eerlijke marketing

8. De mate waarin het bedrijf bij het op de markt brengen van het product gebruik maakt van integere marketing. Brengt een bedrijf zijn producten op integere wijze op de markt? Zijn de claims van een bedrijf m.b.t. zijn producten juist? Kunnen ze worden onderbouwd of is er sprake van window-dressing? Is er geen sprake van oneerlijke beïnvloeding of zelfs manipulatie van de consument via de reclame-uitingen van het bedrijf? Wordt wel integer omgegaan met kwetsbare en/of makkelijk beïnvloedbare doelgroepen?

Transparantie

9. De mate waarin het bedrijf de consument of consumentenorganisaties eerlijke voorlichting geeft over de mens-, dier- en milieuvriendelijkheidsaspecten van het product en het gehele productieproces. Hierbij wordt naar de volgende aspecten gekeken:

1. de externe verslaglegging van een bedrijf;
2. de voorlichting aan consumenten (via het etiket, een website of telefonische service);
3. de informatievoorziening aan consumentenorganisaties.

Hoe actiever een bedrijf informeert over het productieproces, hoe hoger de score voor dit criterium. In theorie is het mogelijk dat een bedrijf laag scoort op mens-, dier- en milieuvriendelijkheid en hoog op transparantie.
Bij het toetsen van bedrijven aan de bovengenoemde 9 criteria gaat Goede Waar & Co uit van de volgende beginselen:
·  Het beginsel van de preventieve actie;
·  Het voorzorgsbeginsel (pas produceren als zoveel mogelijk schadelijke gevolgen voor mens, dier en milieu zijn uitgesloten);
·  Het beginsel dat schade voor mens, dier en milieu bij de bron moet worden aangepakt (geen “end-of-the-pipeline” oplossingen).

Goede Waar & Co kijkt bij de beoordeling van producten in de eerste plaats naar de eindproducent of de merkvoerder, waarmee de consument via het etiket op/in het product in aanraking komt. Omdat in de visie van Goede Waar & Co de eindproducent verantwoordelijk is voor alles wat er in de gehele productieketen gebeurt (ketenverantwoordelijkheid), gelden de bovengenoemde criteria voor alle schakels in de keten (toeleveranciers).

4. Schema

Bedoeling van het productonderzoek is het bieden van handelingsperspectief aan de consument. Dit gebeurt in de vorm van positieve en negatieve koopadviezen. In beginsel worden alle geteste producten beoordeeld. Waar producenten onwillig zijn informatie te verstrekken, doen wij zelf onderzoek naar het betreffende product.